Σκεύη Μαγειρικής, Σερβιρίσματος & Αποθήκευσης: Υλικά Κατασκευής

Στα γρήγορα:

Το όραμα της ομάδας μας είναι να προάγει μια ποικίλη, υγιεινή και ισορροπημένη διατροφή που θα συμβάλλει στην υγεία και ευημερία των παιδιών από τη βρεφική ηλικία έως την ενήλικη ζωή. Στο πλαίσιο αυτό δίνουμε ιδιαίτερη έμφαση στα υλικά με τα οποία έρχονται σε επαφή οι τροφές, καθώς και στο οικολογικό αποτύπωμα των νοικοκυριών μας.

Στην παρούσα ενότητα θα αναφερθούμε στα υλικά, στην ποιότητα, στην ασφάλεια, στις προδιαγραφές των σκευών, συσκευών ή αξεσουάρ που θα χρειαστούν για την προετοιμασία, προσφορά ή φύλαξη των τροφών όλης της οικογένειας, καθώς και στην περιβαλλοντική διάσταση των επιλογών μας.

Συγκεκριμένα, θα εξετάσουμε την ασφάλεια των υλικών κατασκευής και θα αναφερθούμε σε συχνά σφάλματα και καλές πρακτικές στην κουζίνα. Επίσης, θα μοιραστούμε μερικές ιδέες και τρόπους μείωσης του πλαστικού και των σκουπιδιών στο νοικοκυριό μας.

Στην ίδια ενότητα
Σκεύη Μαγειρικής, Σερβιρίσματος & Αποθήκευσης: Μαντέμι
Σκεύη Μαγειρικής, Σερβιρίσματος & Αποθήκευσης: Χύτρα ταχύτητας & Slow Cooker
Αξεσουάρ Κουζίνας: Επιφάνειες κοπής
Το μωρό μου ξεκινάει στερεές τροφές. Τι εξοπλισμό θα χρειαστώ;

Φωτογραφία: Chef Sac

Ποια είναι τα πιο ασφαλή υλικά κατασκευής σκευών μαγειρικής, σερβιρίσματος, αποθήκευσης και συντήρησης τροφίμων;

Για φαγητοδοχεία και σκεύη αποθήκευσης – συντήρησης τροφίμων
Ανοξείδωτο Ατσάλι

Το ανοξείδωτο ατσάλι (χάλυβας ή inox ή stainless steel) 18/8 ή 18/10 είναι μια εξαιρετική και απολύτως υγιεινή επιλογή για όλη την οικογένεια, διότι το μέταλλο είναι αντιβακτηριακό και δεν εκλύει χημικές ουσίες.

Παρά το σχετικά υψηλότερο κόστος συγκριτικά με άλλα υλικά, έχει απεριόριστη διάρκεια ζωής, καθώς δεν σπάει, δεν χαράζει, δεν συγκρατεί οσμές, δεν οξειδώνεται και δεν επηρεάζεται από όξινα φαγητά, εφόσον γίνεται σωστή χρήση.

Επιπροσθέτως, πλένεται πανεύκολα και είναι κατάλληλο για φαγητό σε υψηλές θερμοκρασίες, αλλά δεν μπαίνει στον φούρνο μικροκυμάτων. Τέλος, πτώσεις και χτυπήματα ενδέχεται να δημιουργήσουν βαθουλώματα στο σκεύος που όμως δεν επηρεάζουν την ποιότητα και την ασφάλεια του υλικού.

Το ανοξείδωτο ατσάλι είναι ιδανικό για παιδικά παγούρια, ποτήρια, θερμούς, πιάτα απλά ή με χωρίσματα.

Γυαλί

Το γυαλί είναι ένα απόλυτα ασφαλές και υγιεινό υλικό για τα τρόφιμα.

Είναι χημικά αδρανές, πλένεται εύκολα, δεν συγκρατεί οσμές, δεν χαράζει και είναι κατάλληλο για φούρνο ηλεκτρικό και μικροκυμάτων.

Ιδανικά, για τα μικρά παιδικά χεράκια, επιλέξτε άθραυστο γυαλί (tempered glass) που, υπό φυσιολογικές συνθήκες, δεν σπάει. Ακόμα όμως και αν σπάσει, δεν θρυμματίζεται σε πολλά αιχμηρά κομμάτια όπως το απλό γυαλί.

Επιπλέον, το άθραυστο γυαλί αντέχει και σε υψηλές και χαμηλές θερμοκρασίες. Ωστόσο, πριν το χρησιμοποιήσετε στην κατάψυξη, συμβουλευτείτε τις οδηγίες του κατασκευαστή και κυρίως μην αφήνετε τα παιδιά με γυάλινα αντικείμενα στα χέρια χωρίς επίβλεψη.

Τέλος, το γυαλί έχει χαρακτηριστεί από την Διοίκηση Τροφίμων & Φαρμάκων των ΗΠΑ ως υλικό «γενικώς αναγνωρισμένο ως ασφαλές».

Σας προτείνουμε να είστε ιδιαίτεροι προσεκτικοί στο χειρισμό και να αποφεύγετε χτυπήματα σε άκρες και γωνίες των σκευών από άθραυστο γυαλί, καθώς μπορεί να αυξήσουν τις πιθανότητες ραγίσματος ή σπασίματος.

Για αποφυγή διαρροών ή άλλων δυσάρεστων εκπλήξεων, επιλέξτε ανοξείδωτα και γυάλινα σκεύη που κλείνουν αεροστεγώς.

Για πιάτα, πιατέλες, και λοιπά σκεύη σερβιρίσματος

Εκτός, φυσικά, από το ανοξείδωτο ατσάλι και το γυαλί, άλλες καλές επιλογές είναι:

Πορσελάνη

Η υψηλής ποιότητας πορσελάνη είναι μια κλασική ασφαλής επιλογή.

Στο σπίτι μας έχουμε όλοι πορσελάνινα πιάτα και λοιπά σκεύη ή μπορούμε εύκολα να αποκτήσουμε με μικρό κόστος. Συνεπώς, για παιδιά που κάθονται κανονικά στο τραπέζι χωρίς να εκσφενδονίζουν τρόφιμα και πιάτα, είναι μια καλή καθημερινή λύση για το οικογενειακό τραπέζι.

Συμβουλή: μια βεντούζα πιάτου (bowl sucker) θα προσφέρει ακόμα μεγαλύτερη σιγουριά και ασφάλεια.

Εμαγιέ

Το εμαγιέ (enamel) είναι μια επίστρωση, γυαλιστερή και ομαλή, η οποία ενεργεί σαν σμάλτο που προστατεύει το μέταλλο που βρίσκεται από κάτω. Τα εμαγιέ σκεύη μας επιτρέπουν να μαγειρεύουμε και να αποθηκεύουμε τα τρόφιμά μας με ασφάλεια, καθώς είναι ανθεκτικά στην απόξεση, έχουν μεγάλη διάρκεια ζωής και αντέχουν σε πολύ υψηλές ή χαμηλές θερμοκρασίες.

Η καλής ποιότητας εμαγιέ επίστρωση είναι υγιεινή, δεν αλληλεπιδρά με τα τρόφιμα και δεν υπάρχει καμία περίπτωση επαφής του φαγητού με το μέταλλο που βρίσκεται από κάτω. Τέλος, αν αγοράσουμε εμαγιέ σκεύος, βεβαιωνόμαστε ότι δεν περιέχει μόλυβδο και κάδμιο.

Για τηγάνια, κατσαρόλες, ταψιά και γάστρες

Τηγάνι

Ασφαλή υλικά για τηγάνια είναι το μαντέμι (χυτοσίδηρος) και το ανοξείδωτο ατσάλι 18/10 με χοντρό πάτο.

Κατσαρόλα

Ασφαλή υλικά για κατσαρόλες είναι το μαντέμι και το ανοξείδωτο ατσάλι 18/10 με χοντρό πάτο.

Ταψί

Ασφαλή υλικά για ταψιά είναι το ανοξείδωτο ατσάλι, το εμαγιέ, το μαντέμι, το πυρίμαχο γυαλί και η πυρίμαχη πορσελάνη.

Γάστρα

Ασφαλή υλικά για γάστρες είναι το εμαγιέ, το μαντέμι, το πυρίμαχο γυαλί, η πυρίμαχη πορσελάνη και το ανοξείδωτο ατσάλι.

Διαβάστε εδώ για το μαντέμι

Ακολουθούν πληροφορίες ασφάλειας για πυρίμαχα γυάλινα σκεύη
Αριστερά pyrex της εταιρείας Corelle Brands από γυαλί νατρασβέστου με μπλε χροιά, δεξιά PYREX της εταιρείας International Cookware από βοριοπυριτικό γυαλί απόλυτα διάφανο χωρίς χροιά.
Φωτογραφία: wikicommons

Στην ομάδα μας μας έχουν απασχολήσει αρκετές φορές γυάλινα σκεύη που έσπασαν λόγω κακής χρήσης.
Θα πρέπει να τονίσουμε ότι δεν είναι όλα τα πυρίμαχα σκεύη τα ίδια, ούτε συμπεριφέρονται το ίδιο στις αλλαγές θερμοκρασίας. Όταν αγοράζουμε ένα γυάλινο σκεύος θα πρέπει να γνωρίζουμε το υλικό του και να ακολουθούμε πάντα τις οδηγίες του κατασκευαστή.

Συγκεκριμένα, τα πυρίμαχα σκεύη που είναι κατασκευασμένα από διαφανές βοριοπυριτικό γυαλί χαμηλής θερμικής διαστολής δεν είναι ευαίσθητα σε εκρήξεις στο φούρνο μικροκυμάτων ή στο συμβατικό φούρνο. Το γυαλί παραμένει καθαρό και διαυγές χωρίς μπλε χροιές.

Τα πυρίμαχα σκεύη που είναι κατασκευασμένα από διαφανές γυαλί νατρασβέστου υψηλής θερμικής διαστολής έχουν χαμηλότερη αντίσταση θερμικού σοκ, γεγονός που τα καθιστά ευαίσθητα σε εκρήξεις στο φούρνο μικροκυμάτων ή στο συμβατικό φούρνο. Μπορούμε να τα αναγνωρίσουμε από τη μπλε χροιά στο γυαλί.

Και τα δύο υλικά είναι ασφαλή για χρήση, στην περίπτωση όμως του γυαλιού νατρασβέστου θα πρέπει να είμαστε ιδιαίτερα προσεκτικοί στις έντονες αλλαγές θερμοκρασίας και να τηρούμε τις οδηγίες του κατασκευαστή.

Λοιπά υλικά
Μπαμπού

Οι ίνες μπαμπού είναι ένα φυσικό, βιοδιασπώμενο υλικό, κατάλληλο για τρόφιμα. Τα παιδικά σκεύη από 100% ίνες μπαμπού είναι ελαφριά, υποαλλεργικά και διατίθενται σε ευχάριστα σχέδια και χρώματα.

Ωστόσο, το υλικό αυτό έχει ορισμένα μειονεκτήματα: είναι εύθραυστο, δεν μπαίνει σε φούρνο ηλεκτρικό ή μικροκυμάτων και, συνεπώς, δεν είναι κατάλληλο για υψηλές θερμοκρασίες.

Ένα άλλο σημαντικό μειονέκτημα είναι ότι πολλά από τα σκεύη μπαμπού που κυκλοφορούν στο εμπόριο είναι κατασκευασμένα από συνδυασμό μπαμπού και μελαμίνης ή άλλων πλαστικών υλών.

Επομένως, πριν επιλέξουμε ένα σκεύος ή αξεσουάρ φαγητού από μπαμπού, ελέγχουμε αν είναι κατασκευασμένο από 100% ίνες μπαμπού και αν είναι δοκιμασμένο σε ζεστό και κρύο φαγητό.

Σιλικόνη κατάλληλη για τρόφιμα (platinum, food-grade silicone)

Τα τελευταία χρόνια η σιλικόνη έχει γίνει αρκετά δημοφιλής, διότι χρησιμοποιείται ως εναλλακτική των πλαστικών σακουλών και σκευών μιας ή πολλών χρήσεων, αν και δεν είναι η πιο βιώσιμη επιλογή.

Επίσης, είναι ελαφριά, εύκαμπτη, αδιάβροχη, εύκολη στο πλύσιμο και διατίθεται σε ποικιλία σχεδίων και χρωμάτων, γεγονός που την καθιστά αρκετά ελκυστική επιλογή.  

Τα σκεύη και αξεσουάρ σιλικόνης που θα επιλέξουμε, θα πρέπει να είναι κατασκευασμένα από 100% σιλικόνη άριστης ποιότητας χωρίς BPA, PVC και φθαλικά.

Γενικά, η food-grade σιλικόνη αντέχει σε θερμοκρασίες από -60°C έως +250°C. Σε υψηλές θερμοκρασίες διατηρεί το σχήμα και την ακεραιότητά της χωρίς να παραμορφώνεται, ενώ σε χαμηλές θερμοκρασίες παραμένει πολύ ελαστική.

Πριν χρησιμοποιήσουμε κάποιο σκεύος ή αξεσουάρ σιλικόνης σε φούρνο, μικροκύματα, κατάψυξη ή πλυντήριο πιάτων, ελέγχουμε τις ενδείξεις του προϊόντος και τις θερμοκρασίες που ορίζει ο κατασκευαστής, και τις τηρούμε αυστηρά.

Αν παρατηρήσουμε οποιαδήποτε φθορά ή αλλοίωση, σταματάμε άμεσα τη χρήση.

Σκεύη και αξεσουάρ από σιλικόνη: πιάτα, μπολ, κουτάλια, ποτήρια, σουπλά με ενσωματωμένο πιάτο, σαλιάρες, μαγειρικά εργαλεία, θήκες/καλούπια για κέικ, μάφιν, κ.λπ., παγοθήκες, φαγητοδοχεία, σακούλες τροφίμων, κ.α.

Αντικολλητικά σκεύη

Πολύ δημοφιλή και διαδεδομένα σκεύη χάρη στην ευκολία χρήσης και καθαρισμού.

Παρότι φέρουν πιστοποιήσεις ποιότητας και ασφάλειας, δεν τα συμπεριλάβαμε στην παραπάνω λίστα μας λόγω του υλικού κατασκευής. Οι επιστρώσεις των σκευών αυτών είναι χημικές και σε περίπτωση φθοράς αποβάλλουν βλαβερές ουσίες στο φαγητό κατά το μαγείρεμα.

Συνεπώς, με την παραμικρή γρατζουνιά τα σκεύη αυτά θα έπρεπε να αντικαθίστανται. Το ίδιο ισχύει και για τα σκεύη με αντικολλητική επίστρωση πέτρας.

Τέλος, το σώμα πολλών από τα σκεύη αυτά είναι κατασκευασμένο από αλουμίνιο. Ο συνδυασμός αλουμινίου και αντικολλητικής επίστρωσης δεν είναι ό,τι καλύτερο για το καθημερινό μας μαγείρεμα.

Αν, ωστόσο, προτιμάμε να αγοράσουμε αντικολλητικά σκεύη, καλό θα ήταν να ελέγξουμε από τι είναι κατασκευασμένο το σώμα του σκεύους, να βεβαιωθούμε ότι η επίστρωση δεν περιέχει PTFE, PFA, PFOA, μόλυβδο ή κάδμιο και να μην επιλέξουμε το οικονομικότερο σκεύος της αγοράς ή αμφίβολης προέλευσης.

Συμβουλή: για να ελέγξουμε αν η επίστρωση του αντικολλητικού μας τηγανιού είναι σε καλή κατάσταση, το πλένουμε καλά, το στεγνώνουμε και το βάζουμε να ζεσταθεί άδειο σε μέτρια θερμοκρασία. Στη συνέχεια, το κατεβάζουμε από το μάτι και σκουπίζουμε με χαρτί. Αν αφήσει υπολείμματα, τότε έχει χαλάσει η επίστρωση, ακόμα και αν δεν φαίνεται κάποια γρατζουνιά.

Αλουμίνιο

Καλό είναι να αποφεύγουμε τα σκεύη αλουμινίου στη μαγειρική μας, διότι το υλικό αυτό φθείρεται εύκολα με αποτέλεσμα τη μετανάστευση αλουμινίου στο φαγητό. Επίσης, αντιδρά και διαβρώνεται σε επαφή με όξινα και αλμυρά τρόφιμα.

Κεραμικό

Γενικά, είναι ένα ασφαλές υλικό, αλλά το πρόβλημα είναι όταν συνδυάζεται με ουσίες (χρώματα, γυαλιστικά) που περιέχουν κάδμιο. Αν το κεραμικό σκεύος εμφανίσει φθορές ή αποχρωματιστεί με τη χρήση ή το πλύσιμο, το αντικαθιστούμε άμεσα.

Φωτογραφία: Tricia Wehner
Πλαστικό

Το πλαστικό έχει τόσες πολλές εφαρμογές που έχει στην κυριολεξία κατακλύσει τη ζωή μας. Ωστόσο, η εντατική παραγωγή, καθώς και η αλόγιστη και ακατάλληλη χρήση του επιβαρύνουν το φυσικό περιβάλλον, τους οργανισμούς που ζουν σε αυτό, και κατ’ επέκταση τον άνθρωπο.

Αν ρίξουμε μια ματιά στο σπίτι μας θα βρούμε ένα σωρό πλαστικά αντικείμενα, όπως ηλεκτρικές και ηλεκτρονικές συσκευές, παιχνίδια, ρούχα, έπιπλα, συσκευασίες, κουτιά, δοχεία, σκεύη, είδη μαγειρικής και αποθήκευσης τροφίμων, σακούλες, γραφική ύλη, κ.λπ.

Το πλαστικό είναι οικονομικό και, χάρη στον εξαιρετικό συνδυασμό ιδιοτήτων του, εύχρηστο και πρακτικό. Ακόμα και αν θέλαμε, είναι σχεδόν ουτοπικό να το βγάλουμε από τη ζωή μας. Μπορούμε, ωστόσο, να ενημερωθούμε πληρέστερα και να κάνουμε σωστή και συνετή χρήση του.

Γιατί το πλαστικό δεν είναι ιδανική επιλογή, ιδίως για το φαγητό;

Παρότι το πλαστικό έχει κριθεί κατάλληλο για την αποθήκευση, συντήρηση και μεταφορά τροφίμων, χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή στη χρήση του, καθώς ενδέχεται να κρύβει κινδύνους για την υγεία, όπως η μετανάστευση χημικών ουσιών από το πλαστικό στο τρόφιμο με το οποίο έρχεται σε επαφή.

Οι ποσότητες ουσιών που διαρρέουν μπορεί να είναι από πολύ μικρές έως μη ανιχνεύσιμες, αλλά η καθημερινή και ευρεία χρήση των πλαστικών μπορεί να καταστήσει τις δόσεις αυτές μακροπρόθεσμα επικίνδυνες. Γενικά, στα πλαστικά δοχεία θα πρέπει να αποφεύγουμε τη δισφαινόλη-Α και τις φθαλικές ενώσεις.

Συνηθισμένα λάθη στη χρήση πλαστικού στην καθημερινότητά μας & πως να τα αποφύγουμε

✗ Ζεστά ή καυτά φαγητά ή ροφήματα σε πλαστικά σκεύη. Η θερμοκρασία αυξάνει τη ταχύτητα μετανάστευσης αλλά και τη διαλυτότητα της χημικής ουσίας στο τρόφιμο.

Περιμένουμε να έρθει το τρόφιμο σε θερμοκρασία δωματίου ή επιλέγουμε δοχείο από άλλο υλικό, όπως γυαλί, πορσελάνη, ανοξείδωτο ατσάλι, κ.λπ.

Χρήση πλαστικών ή αντικολλητικών σκευών που εμφανίζουν αλλοιώσεις, είναι χαραγμένα, χτυπημένα, αποχρωματισμένα ή αμφίβολης ποιότητας.

Αντικαθιστούμε άμεσα τα σκεύη αυτά με νέα ή με σκεύη κατασκευασμένα από άλλα υλικά.

Επαναχρησιμοποίηση πλαστικών μιας χρήσης ή αλλαγή χρήσης πλαστικών σκευών, πχ. χρήση μπουκαλιών νερού για αποθήκευση λαδιού, γάλακτος, αλκοολούχων ποτών, κ.λπ. Έτσι, διαταράσσεται η ισορροπία του δοχείου και η μετανάστευσης των χημικών ουσιών στο  τρόφιμο ενδέχεται να είναι ταχύτερη και μεγαλύτερη.
Οι περισσότερες πλαστικές συσκευασίες τροφίμων (πχ. κεσεδάκι γιαουρτιού, βουτύρου, οικογενειακού παγωτού, λαχανικών, φρούτων, γάλακτος, νερού) είναι μιας χρήσης.

Αποφεύγουμε να αποθηκεύουμε για μεγάλο διάστημα όξινα τρόφιμα (πχ. χυμούς), λιπαρά τρόφιμα και αλκοολούχα ποτά σε πλαστικά σκεύη και φιάλες. Γενικά, η μετάδοση βλαβερών ουσιών στα υγρά είναι ταχύτερη και ευκολότερη απ’ ό,τι στα στερεά. Επίσης, τα λιπαρά και ελαιώδη τρόφιμα (πχ. μαγιονέζα, βούτυρο, τυρί, κ.λπ.) έχουν μεγάλη συνάφεια και η μετανάστευση οργανικών ουσιών ευνοείται. Τέλος, το αλκοόλ δρα ως διαλύτης της μάζας του πλαστικού.

Αποθήκευση φρούτων και λαχανικών σε ακατάλληλες πλαστικές σακούλες όπως του super market ή του μανάβικου.

Επιλέγουμε σκεύη με καπάκι ή ειδικές σακούλες κατάλληλες για αποθήκευση τροφίμων.

Έκθεση στον ήλιο τροφίμων που είναι συσκευασμένα σε πλαστικά δοχεία (πχ. μπουκάλι νερό).

Αποφεύγουμε να αφήνουμε εκτεθειμένα τα δοχεία στον ήλιο. Για τις βόλτες μας επιλέγουμε σκεύη από άλλο υλικό και ισοθερμικά τσαντάκια που θα προστατέψουν τα τρόφιμα μας από τις καιρικές συνθήκες.

Χρήση σε φούρνο μικροκυμάτων πλαστικών που δεν φέρουν σήμανση για τέτοια χρήση. Η πρακτική αυτή είναι ιδιαίτερα επικίνδυνη αφού το πλαστικό δεν είναι κατάλληλο για τέτοια χρήση και μπορεί να μεταδώσει βλαβερές ουσίες στα τρόφιμα.

Επιλέγουμε πάντα πλαστικά δοχεία που φέρουν σήμανση για χρήση στο φούρνο μικροκυμάτων.

Κατανάλωση τροφίμων που έχουν παραμείνει αποθηκευμένα για μεγάλο χρονικό διάστημα σε ακατάλληλη πλαστική συσκευασία.

Για την μακροχρόνια αποθήκευση τροφίμων είναι θεμιτό να επιλέγουμε γυάλινα, ανοξείδωτα ή πλαστικά δοχεία κατάλληλα για το είδος αποθήκευσης που χρειαζόμαστε, πχ. για σπιτικές ελιές ή κάπαρη δεν αρκεί ένα οποιοδήποτε πλαστικό μπουκάλι, πχ. από νερό, αλλά ένα νέο πλαστικό μπουκάλι αποθήκευσης τροφίμων που είναι κατασκευασμένο από το κατάλληλο πλαστικό.

Πλύσιμο πλαστικών σκευών, εργαλείων κουζίνας, πιπίλων, βρεφικών μπουκαλιών στο πλυντήριο πιάτων, ενώ δεν φέρουν την ένδειξη ότι μπορούν να πλυθούν στο πλυντήριο πιάτων.

Τα πλαστικά σκεύη πλένονται ιδανικά στο χέρι σε μέτρια θερμοκρασία και χωρίς τη χρήση σκληρών καθαριστικών. Η υψηλή θερμοκρασία που αναπτύσσεται και τα σκληρά καθαριστικά υποβαθμίζουν ταχύτερα τη συνοχή της δομής του πλαστικού.

Τα σήματα που συνοδεύουν τις πλαστικές συσκευασίες

Κάθε πλαστική συσκευασία που περιέχει τρόφιμα πρέπει να φέρει ένα τριγωνικό σύμβολο με έναν αριθμό στο εσωτερικό του που υποδεικνύει τον τύπο του πλαστικού και τα χαρακτηριστικά του.

Οι τύποι 2, 4, 5 θεωρούνται οι πιο ασφαλείς.

Ο τύπος 1 κατηγορείται για πιθανές ορμονικές διαταραχές. Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται τα μπουκάλια νερού, χυμού, κ.λπ. Τα δοχεία αυτά είναι μιας χρήσης.

Ο τύπος 3 ενοχοποιείται για καρκινογενέσεις και καρδιαγγειακά προβλήματα, και, ως εκ τούτου, η χρήση του έχει περιοριστεί σημαντικά.

Ο τύπος 6 είναι ύποπτος για καρκινογενέσεις.

Ο τύπος 7 θεωρείται η πλέον επικίνδυνη κατηγορία λόγω των αποδεδειγμένα τοξικών ουσιών που περιέχει. Μεταξύ αυτών είναι η δισφαινόλη Α-(BPA). Συνεπώς, είναι μη ασφαλής η επαφή του με τρόφιμα και ποτά.

Σύμβολο Ποτήρι-Πιρούνι

Οι κενές συσκευασίες που προορίζονται για φύλαξη, μεταφορά ή απλά επαφή με τρόφιμα πρέπει να φέρουν τα παραπάνω σύμβολα ή την ένδειξη «κατάλληλο σε επαφή με τρόφιμα» ή το σύμβολο με το ποτήρι και το πιρούνι σε συνδυασμό με ένδειξη σχετικά με τη χρήση τους.

Φωτογραφία: Core Academy

Καλές πρακτικές στην κουζίνα

👍 Αντικαθιστούμε άμεσα φθαρμένα πλαστικά, αντικολλητικά ή κεραμικά σκεύη.

👍 Αποφεύγουμε να χρησιμοποιούμε πλαστικά αξεσουάρ μαγειρικής (πχ. κουτάλες, σπάτουλες, κ.λπ), διότι μπορεί να καούν και να αφήσουν υπολείμματα στο φαγητό.  Αντικαθιστούμε άμεσα αν εμφανίζουν σημάδια φθοράς.

👍 Τα ξύλινα αξεσουάρ μαγειρικής είναι υγιεινά αρκεί να τα στεγνώνουμε καλά μετά το πλύσιμο. Αν εμφανίσουν ρωγμές ή ακίδες, αντικαθιστούμε άμεσα γιατί πλένονται πιο δύσκολα και μπορεί να εισχωρήσουν βακτήρια στο εσωτερικό τους.

👍 Για την καλύτερη συντήρηση και ασφάλεια των τροφίμων μας (όσπρια, άλευρα, μπαχαρικά, κ.λπ.) τα αποθηκεύουμε σε γυάλινα βάζα που κλείνουν αεροστεγώς.

👍 Για τη συντήρηση των τροφίμων μας στο ψυγείο προτιμάμε γυάλινα ή ανοξείδωτα τάπερ, σακούλες σιλικόνης (silicone food bags), βιοδιασπώμενες σακούλες ψύξης-κατάψυξης (δυστυχώς διαθέσιμες μόνο για παραγγελία από το εξωτερικό, καθώς στην Ελλάδα δεν κυκλοφορούν ακόμα). Η τελευταία και λιγότερο βιώσιμη λύση είναι οι συμβατικές πλαστικές σακούλες ψύξης-κατάψυξης.

👍 Για φύλαξη στην κατάψυξη, χρησιμοποιούμε ιδανικά γυάλινα δοχεία με σήμανση καταλληλότητας για κατάψυξη (εφόσον έχουμε χώρο και χωρίς να τα γεμίζουμε μέχρι επάνω), αντικολλητικό χαρτί (χωρίζουμε στερεά τρόφιμα σε μερίδες και τυλίγουμε πολύ καλά με το χαρτί αυτό, ώστε να μην καούν από τον κρύο αέρα της κατάψυξης), βιοδιασπώμενες σακούλες ψύξης-κατάψυξης, σακούλες/θήκες σιλικόνης (silicone food bags) κατάλληλες για κατάψυξη. Η τελευταία και λιγότερο βιώσιμη λύση είναι οι συμβατικές πλαστικές σακούλες ψύξης-κατάψυξης.

👍 Αποφεύγουμε να χρησιμοποιούμε σκεύη αλουμινίου μιας χρήσης ή να έρχεται το φαγητό σε επαφή με αλουμινόχαρτο κατά το ψήσιμο. Είναι καλύτερο να παρεμβάλλεται αντικολλητικό χαρτί μεταξύ τροφίμου και αλουμινόχαρτου.

👍 Αποφεύγουμε το πλύσιμο πλαστικών σκευών στο πλυντήριο πιάτων (πχ. παιδικά πιάτα, μπολ, δοχείο μούλτι, κλπ).

👍 Ανάλογα με τη χρήση, αντικαθιστούμε το αλουμινόχαρτο ή την πλαστική μεμβράνη με κάποιο τάπερ ή αντικολλητικό χαρτί ή επαναχρησιμοποιούμενη μεμβράνη σιλικόνης (silicone food cover) ή κερομάντηλο (bee’s wrap).

👍 Χρησιμοποιούμε ξύλινη επιφάνεια κοπής και την καθαρίζουμε/απολυμαίνουμε/συντηρούμε κατάλληλα. Διαβάστε εδώ για τις επιφάνειες κοπής.

👍 Επιλέγουμε γυάλινο δοχείο μούλτι που είναι πιο υγιεινό και καθαρίζει ευκολότερα.

👍 Αντικαθιστούμε τα πλαστικά καλαμάκια με ανοξείδωτα, γυάλινα, σιλικόνης, μπαμπού (συνοδευόμενα από το βουρτσάκι καθαρισμού) ή έστω βιοδιασπώμενα.

👍 Αντικαθιστούμε το πλαστικό ποτήρι καφέ ή χυμού με ανοξείδωτο.

Φωτογραφία: Subpng
Μπιμπερό – Πιπίλα

Τα αξεσουάρ αυτά δεν εμπίπτουν προφανώς στην κατηγορία των μαγειρικών σκευών, αλλά κρίναμε σκόπιμο να αναφερθούμε στα υλικά κατασκευής τους.

Το ιδανικό υλικό για μπιμπερό είναι το φαρμακευτικής ποιότητας γυαλί, διότι είναι πιο υγιεινό, καθαρίζει ευκολότερα, είναι ανθεκτικό σε υψηλές θερμοκρασίες και θερμικά σοκ, είναι πλήρως ανακυκλώσιμο και έχει μεγαλύτερη διάρκεια ζωής.

Ωστόσο, χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή στη χρήση του για την πρόληψη ατυχημάτων (πτώση, σπάσιμο). Γι’ αυτόν και πολλούς άλλους λόγους, δεν αφήνουμε ποτέ ένα μωρό να πίνει γάλα με το μπιμπερό χωρίς επίβλεψη.

Εναλλακτικά, επιλέγουμε μπιμπερό από εγκεκριμένο πλαστικό, το οποίο πλένουμε πάρα πολύ σχολαστικά και το αντικαθιστούμε ανά τακτά χρονικά διαστήματα.

Όσον αφορά στις θηλές του μπιμπερό και στις πιπίλες, δεν έχει σημασία αν το υλικό είναι σιλικόνη ή καουτσούκ, αρκεί να τις πλένουμε εξίσου σχολαστικά και να τις αλλάζουμε κάθε 2-3 μήνες ή μόλις διαπιστωθεί τυχόν φθορά (σκίσιμο, δάγκωμα, αλλαγή υφής, κ.λπ).

Για τη διαδικασία καθαρισμού και αποστείρωσης ακολουθούμε πιστά τις οδηγίες του κατασκευαστή.

Τέλος, αξίζει να σημειωθεί ότι παρά τους ισχυρισμούς των κατασκευαστών μπιμπερό και πιπίλων πως τα προϊόντα αυτά μπορούν να συνδυαστούν με τον θηλασμό, η αλήθεια είναι ότι η θηλαστική κίνηση στο στήθος έχει πολλές και σημαντικές διαφορές από τη θηλαστική κίνηση στο μπιμπερό.
Η διαφορετική θέση και κίνηση της γλώσσας, καθώς και η ταχύτερη ροή του μπιμπερό αυξάνουν τις πιθανότητες για σύγχυση θηλών με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την τύχη του θηλασμού, την καθημερινότητα μητέρας-βρέφους, την κατάσταση του στήθους και την ψυχολογία της μητέρας.

Πηγές

Επίσημος Έλεγχος Των Τροφίμων, Οδηγίες Για Τον Έλεγχο Των Υλικών Και Αντικειμένων Που Προορίζονται Να Έρθουν Σε Επαφή Με Τα Τρόφιμα, Αθήνα 2009, ΕΦΕΤ

Οδηγίες προς τους καταναλωτές σχετικά με την αγορά και χρήση προϊόντων Υλικών και Αντικειμένων που πρόκειται να έλθουν σε Επαφή με Τρόφιμα (Υ.Α.Ε.Τ.), ΕΦΕΤ

Υλικά Σε επαφή Με Τρόφιμα, Υπηρεσία Εκδόσεων, Λουξεμβούργο: Υπηρεσία Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 2015

Υλικά σε επαφή με τρόφιμα (Υ.Α.Ε.Τ.): Μια σύντομη διαδρομή σε ένα σύνθετο αντικείμενο, Δρ. Ζωή Μούσια Χημικός Μηχανικός Προϊστάμενη Τμήματος Ελέγχων Επιχειρήσεων Λοιπών Επεξεργασμένων Τροφίμων Διεύθυνση Ελέγχων Επιχειρήσεων Κεντρική Υπηρεσία – ΕΦΕΤ, Αθήνα, 3 Ιουνίου 2016

Food contact materials, EFSA

Food Packaging and Food Contact Materials, Eucofins

Resolutions & Policy statements, Council of Europe

Kamerud KL, Hobbie KA, Anderson KA. Stainless steel leaches nickel and chromium into foods during cooking. J Agric Food Chem. 2013;61(39):9495-9501. doi:10.1021/jf402400v

Is plastic a threat to your health?, Harvard Women’s Health Watch, Harvard Health Publishing

Accominotti M, Bost M, Haudrechy P, et al. Contribution to chromium and nickel enrichment during cooking of foods in stainless steel utensils. Contact Dermatitis. 1998;38(6):305-310. doi:10.1111/j.1600-0536.1998.tb05763.x

Σύνταξη: Μαρίνα Καζίλα
Επιμέλεια: Αναστασία Παπαγγελή Φέλιξ

Be the first to comment

Leave a Reply