Διατροφικοί Μύθοι & Αλήθειες: Φούρνος Μικροκυμάτων

Ο φούρνος μικροκυμάτων είναι μία από τις μεγαλύτερες ανακαλύψεις της σύγχρονης εποχής και πηγή πολλών διατροφικών μύθων. Αν και η παραπληροφόρηση σχετικά με το είναι και με το πως λειτουργεί καλά κρατεί, ο φούρνος μικροκυμάτων είναι ένας ασφαλής τρόπος απόψυξης, θέρμανσης και μαγειρέματος τροφίμων που μας εξοικονομεί χρόνο, χώρο, ενέργεια και κόστος.

Στα γρήγορα

Ασφάλεια Μικροκυμάτων | Θερμική Ασφάλεια | Ασφάλεια Τροφίμων | Παρανοήσεις | Πώς Λειτουργεί ο Φούρνος Μικροκυμάτων 

Ηλεκτρομαγνητικά πεδία & δημόσια υγεία:
Φούρνοι μικροκυμάτων

Ενημερωτικό Δελτίο Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας
Φεβρουάριος 2005

Τι είναι τα μικροκύματα;

Τα μικροκύματα είναι ραδιοκύματα υψηλής συχνότητας (πεδία ραδιοσυχνοτήτων) και, όπως η ορατή ακτινοβολία (φως), αποτελούν μέρος του ηλεκτρομαγνητικού φάσματος. Τα μικροκύματα χρησιμοποιούνται κυρίως για τηλεοπτικές εκπομπές, σε ραντάρ αεροπορικής και θαλάσσιας ναυσιπλοΐας και τηλεπικοινωνίες, συμπεριλαμβανομένων των κινητών τηλεφώνων. Χρησιμοποιούνται επίσης στη βιομηχανία επεξεργασίας υλικών, στην ιατρική για θεραπεία διαθερμίας και σε κουζίνες για το μαγείρεμα τροφίμων.

Τα μικροκύματα ανακλώνται, μεταδίδονται ή απορροφώνται από τα υλικά στην πορεία τους, με παρόμοιο τρόπο όπως το φως. Τα μεταλλικά υλικά αντικατοπτρίζουν πλήρως τα μικροκύματα ενώ τα μη μεταλλικά υλικά όπως το γυαλί και ορισμένα πλαστικά είναι ως επί το πλείστον διαφανή στα μικροκύματα.

Υλικά που περιέχουν νερό, για παράδειγμα τρόφιμα, υγρά ή ιστούς, απορροφούν εύκολα την ενέργεια μικροκυμάτων, η οποία στη συνέχεια μετατρέπεται σε θερμότητα. Αυτό το Ενημερωτικό Δελτίο πραγματεύεται τις λειτουργίες και τις πτυχές ασφαλείας των φούρνων μικροκυμάτων που χρησιμοποιούνται στο σπίτι. Περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με τη φύση των ηλεκτρομαγνητικών πεδίων και τις επιπτώσεις της ραδιοσυχνότητας και των πεδίων μικροκυμάτων στην υγεία είναι διαθέσιμες στα ενημερωτικά δελτία 182 και 183 του ΠΟΥ.

Είναι ασφαλείς οι φούρνοι μικροκυμάτων;

Όταν χρησιμοποιούνται σύμφωνα με τις οδηγίες των κατασκευαστών, οι φούρνοι μικροκυμάτων είναι ασφαλείς και βολικοί για τη θέρμανση και το μαγείρεμα μιας ποικιλίας τροφίμων. Ωστόσο, πρέπει να ληφθούν διάφορες προφυλάξεις, ειδικά όσον αφορά τη δυνητική έκθεση σε μικροκύματα, τα θερμικά εγκαύματα και το χειρισμό τροφίμων.

Ασφάλεια μικροκυμάτων

Ο σχεδιασμός φούρνων μικροκυμάτων εξασφαλίζει ότι τα μικροκύματα παραμένουν μέσα στο φούρνο και μπορούν να υπάρχουν μόνο όταν ο φούρνος είναι ενεργοποιημένος και η πόρτα είναι κλειστή. Η διαρροή γύρω από και μέσα από τη γυάλινη πόρτα περιορίζεται από το σχεδιασμό σε επίπεδο πολύ χαμηλότερο από αυτό που συνιστάται από τα διεθνή πρότυπα. Παρόλα αυτά, η διαρροή μικροκυμάτων θα μπορούσε ακόμα να εμφανιστεί γύρω από φθαρμένους, βρώμικους ή τροποποιημένους φούρνους μικροκυμάτων. Επομένως, είναι σημαντικό ο φούρνος να διατηρείται σε καλή κατάσταση.
Οι χρήστες θα πρέπει να ελέγξουν ότι η πόρτα κλείνει σωστά και ότι οι συσκευές ασφαλείας, που έχουν τοποθετηθεί στην πόρτα για την αποφυγή δημιουργίας μικροκυμάτων ενώ είναι ανοικτές, λειτουργούν σωστά. Οι μόνωση των θυρών πρέπει να διατηρείται καθαρή και δεν πρέπει να υπάρχουν ορατά σημεία βλάβης σε αυτή ή στο εξωτερικό περίβλημα του φούρνου. Αν διαπιστωθούν βλάβες ή έχουν υποστεί φθορά τμήματα του φούρνου, δεν θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν μέχρι να επισκευαστούν από αρμόδιο τεχνικό σέρβις.

Η ενέργεια μικροκυμάτων μπορεί να απορροφηθεί από το σώμα και να παράγει θερμότητα στους εκτεθειμένους ιστούς. Τα όργανα με κακή παροχή αίματος και έλεγχο της θερμοκρασίας, όπως το μάτι ή ιστοί ευαίσθητοι στη θερμοκρασία, όπως οι όρχεις, έχουν υψηλότερο κίνδυνο ζημιάς στη θερμότητα. Ωστόσο, η θερμική βλάβη θα προέκυπτε μόνο από μεγάλες εκθέσεις σε πολύ υψηλά επίπεδα ισχύος, πολύ μεγαλύτερες από εκείνες που μετρήθηκαν γύρω από τους φούρνους μικροκυμάτων.

Θερμική ασφάλεια

Μπορεί να προκύψουν τραυματισμοί από τη χρήση θερμών αντικειμένων που θερμαίνονται σε φούρνο μικροκυμάτων, όπως και με αντικείμενα που θερμαίνονται χρησιμοποιώντας συμβατικούς φούρνους ή εστίες μαγειρέματος. Ωστόσο, η θέρμανση τροφίμων σε φούρνο μικροκυμάτων παρουσιάζει κάποιες ιδιαιτερότητες. Το βραστό νερό σε μια συμβατική σόμπα επιτρέπει στον ατμό να ξεφύγει από τη διοχέτευση καθώς το νερό αρχίζει να βράζει. Στο φούρνο μικροκυμάτων ενδέχεται να μην υπάρχουν φυσαλίδες στους τοίχους του δοχείου και το νερό να υπερθερμανθεί και μπορεί να βράσει ξαφνικά. Αυτός ο ξαφνικός βρασμός μπορεί να προκληθεί από μία μόνο φυσαλίδα στο υγρό ή από την εισαγωγή ενός ξένου αντικειμένου όπως ένα κουτάλι. Άνθρωποι έχουν καεί σοβαρά από υπερθερμασμένο νερό.

Μια άλλη ιδιαιτερότητα του μαγειρεύματος σε μικροκύματα σχετίζεται με τη θερμική απόκριση συγκεκριμένων τροφίμων. Ορισμένα αντικείμενα με μη πορώδεις επιφάνειες (π.χ. λουκάνικα τύπου φρανκφούρτης) ή αποτελούμενα από υλικά που θερμαίνονται με διαφορετικούς ρυθμούς (π.χ. κρόκο και ασπράδι αυγών) θερμαίνονται άνισα και μπορεί να εκραγούν. Αυτό μπορεί να συμβεί αν τα αυγά ή τα κάστανα μαγειρεύονται στα κελύφη τους.

Ασφάλεια τροφίμων

Η ασφάλεια των τροφίμων αποτελεί σημαντικό ζήτημα υγείας. Σε ένα φούρνο μικροκυμάτων, ο ρυθμός θέρμανσης εξαρτάται από την ονομαστική ισχύ του φούρνου και από την περιεκτικότητα σε νερό, την πυκνότητα και την ποσότητα τροφής που θερμαίνεται. Η ενέργεια μικροκυμάτων δεν διεισδύει καλά σε παχύτερα κομμάτια φαγητού και μπορεί να προκαλέσει ανομοιόμορφο μαγείρεμα. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε κίνδυνο για την υγεία εάν μέρη του τροφίμου που δεν θερμανθεί επαρκώς ώστε να σκοτώσει τους δυνητικά επικίνδυνους μικροοργανισμούς. Λόγω της πιθανότητας ανεπιθύμητης διανομής της θερμότητας κατά τη διάρκεια του μαγειρέματος, τα τρόφιμα που θερμαίνονται σε φούρνο μικροκυμάτων θα πρέπει να ξεκουραστούν για αρκετά λεπτά αφού ολοκληρωθεί το μαγείρεμα, ώστε να επιτρέπεται η διανομή της θερμότητας σε όλο το φαγητό.

Τα τρόφιμα που μαγειρεύονται σε φούρνο μικροκυμάτων είναι εξίσου ασφαλή και έχουν την ίδια θρεπτική αξία με τα τρόφιμα που μαγειρεύονται σε συμβατικό φούρνο. Η κύρια διαφορά μεταξύ αυτών των δύο μεθόδων μαγειρέματος είναι ότι η ενέργεια των μικροκυμάτων εισχωρεί βαθύτερα μέσα στο φαγητό και μειώνει το χρόνο για τη διεξαγωγή θερμότητας σε όλο το φαγητό, μειώνοντας έτσι το συνολικό χρόνο μαγειρέματος.

Μόνο ορισμένοι φούρνοι μικροκυμάτων έχουν σχεδιαστεί για να αποστειρώνουν αντικείμενα (για παράδειγμα μπουκάλια γάλακτος του μωρού). Ο χρήστης θα πρέπει να ακολουθεί τις οδηγίες του κατασκευαστή για αυτόν τον τύπο χρήσης.

Παρανοήσεις

Για να διαλύσουμε κάποιες παρανοήσεις, είναι σημαντικό να συνειδητοποιήσουμε ότι τα τρόφιμα που μαγειρεύονται σε φούρνο μικροκυμάτων δεν γίνονται “ραδιενεργά”. Ούτε και η ενέργεια μικροκυμάτων παραμένει στην κοιλότητα ή στο φαγητό μετά την απενεργοποίηση του φούρνου μικροκυμάτων.
Από αυτή την άποψη, τα μικροκύματα λειτουργούν ακριβώς όπως το φως. Όταν ο λαμπτήρας είναι απενεργοποιημένος, δεν παραμένει φως.

Πώς λειτουργούν οι φούρνοι μικροκυμάτων;

Οι οικιακοί φούρνοι μικροκυμάτων λειτουργούν με συχνότητα 2450 MHz με ισχύ που κυμαίνεται συνήθως από 500 έως 1100 Watt. Τα μικροκύματα παράγονται από έναν ηλεκτρονικό σωλήνα που ονομάζεται magnetron. Μόλις ο φούρνος είναι ενεργοποιημένος, τα μικροκύματα διασκορπίζονται στην κοιλότητα του φούρνου και αντανακλώνται σε έναν ανεμιστήρα ανάδευσης έτσι ώστε τα μικροκύματα να πολλαπλασιάζονται προς όλες τις κατευθύνσεις. Απεικονίζονται από τις μεταλλικές πλευρές της κοιλότητας του φούρνου και απορροφώνται από το φαγητό. Η ομοιομορφία της θέρμανσης στα τρόφιμα βοηθά συνήθως να είναι το φαγητό σε ένα περιστρεφόμενο δίσκο στο φούρνο. Τα μόρια του νερού δονούνται όταν απορροφούν την ενέργεια των μικροκυμάτων και η τριβή μεταξύ των μορίων οδηγεί σε θέρμανση η οποία και μαγειρεύει το φαγητό.

Σε αντίθεση με τους συμβατικούς φούρνους, τα μικροκύματα απορροφώνται μόνο στην τροφή και όχι στην περίμετρο του φούρνου. Πρέπει να χρησιμοποιείτε μόνο πιάτα και δοχεία ειδικά σχεδιασμένα για μαγείρεμα σε φούρνο μικροκυμάτων. Ορισμένα υλικά, όπως τα πλαστικά που δεν είναι κατάλληλα για φούρνο μικροκυμάτων, μπορεί να λιώσουν ή να τυλιχτούν στις φλόγες αν υπερθερμανθούν. Τα μικροκύματα δεν θερμαίνουν άμεσα δοχεία τροφίμων τα οποία έχουν σχεδιαστεί για το μαγείρεμα σε μικροκύματα. Τα υλικά αυτά συνήθως ζεσταίνονται μόνο όταν έρχονται σε επαφή με το ζεστό φαγητό.

Οι κατασκευαστές φούρνων δεν συνιστούν τη λειτουργία ενός άδειου φούρνου. Ελλείψει τροφίμου, η ενέργεια μικροκυμάτων μπορεί να αντανακλάται πίσω στο magnetron και μπορεί να το φθείρει.

Οι χρήστες του φούρνου μικροκυμάτων θα πρέπει να διαβάζουν προσεκτικά και να συμμορφώνονται με τις οδηγίες του κατασκευαστή, επειδή οι νέοι φούρνοι ποικίλλουν σημαντικά στο σχεδιασμό και την απόδοση. Ενώ οι περισσότεροι σύγχρονοι φούρνοι μπορούν να ανεχθούν κάποια μεταλλική συσκευασία τροφίμου, οι κατασκευαστές φούρνων συνιστούν γενικά να μην τοποθετούνται μέταλλα στο φούρνο, ιδιαίτερα κοντά στους τοίχους, καθώς αυτό θα μπορούσε να προκαλέσει ένα ηλεκτρικό τόξο και να βλάψει τα τοιχώματα του φούρνου. Επίσης, επειδή το μέταλλο αντικατοπτρίζει τα μικροκύματα, τα τρόφιμα τυλιγμένα σε μεταλλικό φύλλο δεν θα μαγειρευτούν, ενώ τα τρόφιμα που δεν καλύπτονται από τη μεταλλική επένδυση μπορούν να λάβουν περισσότερη ενέργεια από ότι θα προοριζόταν, προκαλώντας ανομοιόμορφο μαγείρεμα.

Διεθνή Πρότυπα

Ορισμένες χώρες, καθώς και η Διεθνής Επιτροπή Ηλεκτροτεχνίας (IEC), η Διεθνής Επιτροπή Ηλεκτρομαγνητικής Ασφάλειας (ICES) του Ινστιτούτου Ηλεκτρολόγων Ηλεκτρονικών Μηχανικών (IEEE) και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή Ηλεκτροτεχνικής Τυποποίησης (CENELEC) καθόρισαν το όριο 50 W ανά τετραγωνικό μέτρο (W / m2) σε οποιοδήποτε σημείο 5 εκατοστά μακριά από τις εξωτερικές επιφάνειες του φούρνου. Στην πράξη, οι εκπομπές από σύγχρονους οικιακούς φούρνους μικροκυμάτων είναι σημαντικά χαμηλότερες από αυτό το διεθνές όριο και έχουν αλληλοσυνδέσεις που εμποδίζουν τους ανθρώπους να εκτίθενται σε μικροκύματα ενώ ο φούρνος είναι ενεργοποιημένος. Επιπλέον, η έκθεση μειώνεται ραγδαία με την απόσταση. π.χ. ένα άτομο 50 εκατοστά από το φούρνο λαμβάνει περίπου το ένα εκατοστό της έκθεσης σε μικροκύματα ενός ατόμου 5 εκατοστά μακριά.

Αυτά τα όρια εκπομπών προϊόντων καθορίζονται για τους σκοπούς της δοκιμής συμμόρφωσης και όχι ειδικά για την προστασία από την έκθεση. Η Διεθνής Επιτροπή για την Προστασία από τις Μη Ιονίζουσες Ακτινοβολίες (ICNIRP) δημοσίευσε κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τα όρια έκθεσης για ολόκληρο το τμήμα του φάσματος EMF. Οι οδηγίες έκθεσης στην περιοχή μικροκυμάτων ρυθμίζονται σε επίπεδο που αποτρέπει οποιαδήποτε γνωστή αρνητική επίδραση στην υγεία. Τα όρια έκθεσης για τους εργαζομένους και το ευρύ κοινό είναι πολύ χαμηλότερα από τα επίπεδα όπου υπάρχει επικίνδυνη θέρμανση από την έκθεση σε μικροκύματα. Το όριο εκπομπών για τους φούρνους μικροκυμάτων που αναφέρεται ανωτέρω είναι σύμφωνο με τα όρια έκθεσης που συνιστά το ICNIRP.null

Τι κάνει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ), μέσω του Διεθνούς Έργου EMF, έχει θεσπίσει πρόγραμμα για την ανασκόπηση των αποτελεσμάτων της έρευνας και τη διεξαγωγή εκτιμήσεων κινδύνου για την έκθεση σε ηλεκτρομαγνητικά πεδία από 0 έως 300 GHz. Οι κίνδυνοι για την υγεία από την έκθεση σε ΗΜΠ αξιολογούνται από τον ΠΟΥ σε συνεργασία με το ICNIRP.

Το Έργο EMF έχει έναν ιστότοπο με συνδέσμους με τα Ενημερωτικά Δελτία του ΠΟΥ σχετικά με διάφορες πτυχές της έκθεσης και της υγείας του EMF και δημοσιεύθηκε σε πολλές γλώσσες (για περισσότερες πληροφορίες, δείτε http://www.who.int/docstore/peh-emf/publications/ facts_press / fact_english.htm). Ο ιστότοπος παρέχει επίσης πληροφορίες για το Έργο, τις εκδόσεις του και τις επιστημονικές και δημόσιες δραστηριότητες πληροφόρησης του.

Πηγή:

Ηλεκτρομαγνητικά πεδία & δημόσια υγεία: Φούρνοι μικροκυμάτων
Πληροφοριακό δελτίο, Φεβρουάριος 2005, Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας

Νομική Αποποίηση Ευθυνών

Αυτή η μετάφραση δεν δημιουργήθηκε από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ). Ο ΠΟΥ δεν είναι υπεύθυνος για το περιεχόμενο ή την ακρίβεια αυτής της μετάφρασης. Η αρχική έκδοση “Electromagnetic fields & public health: Microwave ovens, Information sheet, February 2005” είναι η δεσμευτική και αυθεντική έκδοση.

Σύνταξη - Μετάφραση - Επιμέλεια: Αναστασία Παπαγγελή Φέλιξ

Be the first to comment

Leave a Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.